تاندونیت زانو یکی از شایع ترین عارضه های مفصلی است که به دلیل کشیدگی یا پارگی تاندون و التهابات ناشی از آن به وجود میآید. این عارضه موجب درد و حساسیت زیر زانو شده و فعالیت ها را محدود میکند و در صورت عدم درمان مناسب میتواند مزمن شود. در این مقاله علاوه بر بررسی علائم تاندونیت زانو به عوامل موثر در بروز آن و راه های پیشگیری و درمان این عارضه خواهیم پرداخت.
تاندونیت زانو چیست؟
تاندونیت زانو که به آن تاندونیت کشکک یا زانوی پرشکاران نیز گفته میشود، نوعی التهاب در تاندون کشکک است. این تاندون عضله ی چهارسر ران را به استخوان ساق پا (درشت نی) متصل میکند و نقش مهمی در صاف نگه داشتن زانو و حرکت آن هنگام دویدن، پریدن و راه رفتن دارد.
زمانی که فشار یا استفاده بیش از حد به این ناحیه وارد شود، (به خصوص در ورزشکاران یا افرادی که فعالیت فیزیکی شدید دارند) پارگی های ریزی در بافت تاندون ایجاد میشود. این آسیب های میکروسکوپی میتوانند منجر به درد، التهاب و محدودیت حرکتی در جلوی زانو شوند.
تاندون کشکک در قسمت جلویی زانو، بین پایین استخوان کشکک (پاتلا) و بالای استخوان درشت نی قرار دارد. عملکرد اصلی آن، انتقال نیروی عضلات چهارسر ران به ساق پا و کمک به کنترل و تعادل مفصل زانو در حین فعالیت های بدنی است.
تاندونیت زانو چه علائمی دارد؟
التهاب زانو یا تاندونیت با علائم مختلفی ظاهر میشود و شدت این علائم در افراد مختلف، با توجه به میزان آسیب، متفاوت است. علائم شایعی که میتوان به وجود التهاب زانو آن را نسبت داد عبارتند از:
- ناحیه زانو و اطراف آن ممکن است متورم و ملتهب باشد.
- درد معمولا در زیر کشکک زانو حس میشود و با لمس آن ناحیه، فشار دادن یا انجام فعالیت هایی مانند ایستادن، دویدن، چمباتمه زدن و بالا و پایین رفتن از پله ها تشدید میشود.
- فرد ممکن است به علت وجود این عارضه نتواند زانوی خود را به طور کامل خم یا راست کند.
- لمس ناحیه آسیب دیده میتواند دردناک باشد.
- برخی افراد ممکن است در ناحیه زانو احساس سوزش کنند.
- درد ممکن است حتی پس از اتمام فعالیت های ورزشی و سرد شدن بدن نیز ادامه داشته باشد.
دلایل ابتلا به تاندونیت زانو
تاندونیت زانو یکی از انواع آسیب های ورزشی بوده و معمولا در اثر فشارهای مکرر و استفاده بیش از حد از زانو ایجاد میشود و بیشتر در میان افراد فعال، ورزشکاران حرفهای یا آماتور دیده میشود. انجام ورزشهایی مانند والیبال، بسکتبال، دویدن و پریدن مکرر باعث وارد شدن فشار زیاد به تاندون کشکک میشود. این فشار مداوم میتواند به مرور زمان باعث ایجاد پارگیهای ریز در بافت تاندون شود که در نهایت منجر به التهاب، درد و ضعف عملکردی زانو خواهد شد.
اما فقط فعالیتهای ورزشی نیستند که باعث تاندونیت زانو میشوند. عوامل متعددی در بروز این عارضه نقش دارند که میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- استفاده از کفشهای نامناسب یا غیراستاندارد در حین ورزش یا پیاده روی
- ورزش یا فعالیت روی سطوح سخت، ناهموار یا شیب دار
- ضعف عضلات اطراف زانو یا کاهش انعطاف پذیری عضلات چهارسر ران و همسترینگ
- افزایش سن و تحلیل رفتن تدریجی بافت های تاندونی
- اضافه وزن که فشار زیادی به مفصل زانو وارد میکند
- نشستن یا ایستادن طولانی مدت به صورت غیراصولی
- سابقه جراحی زانو یا آسیب های قبلی که به درستی درمان نشدهاند.
- انجام حرکات شدید و ناگهانی بدون آمادگی بدنی یا گرم کردن مناسب
تاندونیت زانو چگونه تشخیص داده میشود؟
تشخیص تاندونیت زانو توسط بهترین جراح ارتوپد با گرفتن شرح حال از بیمار و معاینه فیزیکی شروع میشود. پزشک محل میزان حساسیت و دامنه حرکتی زانو را بررسی کرده و درباره سابقه پزشکی و نوع فعالیت های بدنی بیمار سوالاتی میپرسد. برای تشخیص دقیق تر و بررسی شدت آسیب، از روش های تصویر برداری پیشرفته مانند اشعه ایکس، ام آر آِی و سونوگرافی استفاده میشود. این روش ها یه متخصص کمک میکند تا محل دقیق آسیب و شدت آن را شناسایی کرده و بهترین روش درمانی را استفاده کند.
روش های درمان تاندونیت زانو
همان طور که بیان کردیم، تاندونیت زانو یا التهاب تاندون کشکک، یک عارضه شایع در بین ورزشکاران و افراد فعال است که باعث درد، سفتی و محدودیت حرکتی میشود. برای درمان این مشکل، بسته به شدت آسیب، روشهای مختلفی وجود دارد که به دو دسته کلی درمانهای غیر جراحی و درمانهای جراحی تقسیم میشوند. هدف این درمانها، کاهش التهاب، تسکین درد و بهبود عملکرد زانو است. در ادامه به بررسی تمامی روش های درمانی این عارضه میپردازیم:
درمانهای غیر جراحی تاندونیت زانو
درمانهای غیرجراحی معمولا اولین گزینه پیشنهادی پزشکان هستند و در بیشتر موارد نتیجه بخش خواهند بود. در ادامه موثرترین روشهای غیرجراحی را معرفی میکنیم:
- استراحت و کاهش فعالیت: مهم ترین اقدام، استراحت دادن به زانو و پرهیز از فعالیتهایی مانند پریدن یا دویدن است که فشار زیادی به تاندون وارد میکنند.
- استفاده از یخ : گذاشتن یخ روی ناحیه دردناک به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه، چند بار در روز، به کاهش التهاب و تورم کمک میکند. توجه داشته باشید که یخ باید داخل یک حوله یا پارچه پیچیده شود تا از آسیب به پوست جلوگیری شود.
- داروهای ضد التهاب: مصرف داروهایی مانند ایبوپروفن یا استامینوفن میتواند به کاهش درد و التهاب کمک کند. البته این داروها باید با تجویز و نظارت پزشک مصرف شوند.
- فیزیوتراپی تخصصی: تمرینات فیزیوتراپی نقش مهمی در درمان تاندونیت زانو دارند. این تمرینات با تقویت عضلات چهارسر ران و همسترینگ، به کاهش فشار وارد بر تاندون کشکک کمک میکنند. همچنین تکنیکهایی مانند ماساژ درمانی و تحریک الکتریکی نیز توسط فیزیوتراپیست قابل استفاده هستند.
- استفاده از بریس یا زانوبند: بریسهای مخصوص میتوانند از تاندون محافظت کرده و فشار را از روی مفصل زانو بردارند.
- تزریق کورتون (کورتیکواستروئید): در موارد شدید، پزشک ممکن است تزریق ضد التهاب انجام دهد. با این حال، این روش باید با احتیاط صورت گیرد، زیرا تزریق مکرر ممکن است باعث ضعف تاندون شود.
- تزریق PRP (پلاسمای غنی از پلاکت): در این روش، پلاسمای گرفته شده از خون خود بیمار به محل آسیب دیده تزریق میشود تا روند ترمیم بافت تسریع شود.
- شاک ویو تراپی: این تکنولوژی با استفاده از امواج صوتی پرقدرت، باعث تحریک فرایند بازسازی تاندون میشود و میتواند درد را کاهش دهد.
- لیزردرمانی: استفاده از لیزر با توان پایین میتواند التهاب را کاهش داده و به ترمیم بافت کمک کند.
درمانهای جراحی برای تاندونیت زانو
در صورتی که درمانهای غیر جراحی موثر نباشند، پزشک ممکن است جراحی را توصیه کند. جراحی معمولا در موارد مزمن یا آسیب دیدگی شدید تاندون انجام میشود. روشهای جراحی رایج عبارتاند از:
- تنوتومی: این روش کمتهاجمی با استفاده از امواج اولتراسوند، بافت آسیب دیده را به طور دقیق هدف قرار داده و حذف میکند.
- جراحی باز یا ترمیم تاندون: در برخی موارد، ممکن است نیاز به جدا کردن و اتصال مجدد تاندون کشکک به استخوان باشد که با روشهای خاصی انجام میشود.